Czynność jelita cienkiego

Sprawy się komplikują w jelicie cienkim. Żółć wytwarzana przez wątrobę, sok trzustkowy zawierający dużo enzymów oraz enzymy i odruchy z jelita cienkiego w zasadzie doprowadzają proces trawienia do końca.
Mimo wszystkich tych działań soku trzustkowego i żółci, znaczną część pracy wykonuje samo jelito cienkie. Wypustki lub kosmki ściany jelitowej odgrywają znaczącą rolę w ostatnim etapie trawienia zarówno białek, jak i węglowodanów. Na brzegach większych komórek znajdują się małe komórki, podobne do szczoteczki, zwane rąbkiem szczoteczkowym. Zawierają one znacznie więcej enzymów niż sok jelitowy.

Maltaza rozkłada maltozę i sacharozę (cukier stołowy). Laktaza rozkłada cukier mleczny do glukozy i galaktozy, tj. cukrów prostych, które mogą się wchłonąć. Niedobór laktazy jest częstą przyczyną wzdęć, bólów brzucha i biegunki z powodu niestrawionej laktozy. Peptydazy rozbijają niektóre małe peptydy na pojedyncze aminokwasy.

Poza chemicznym udziałem w procesie trawienia jelito cienkie odgrywa istotną rolę w opróżnianiu żołądka wskutek działania zarówno hormonów, jak i odruchów. Jeśli dwunastnica jest zbytnio rozdęta, to wysyła sygnał odruchowy, który zwalnia czynność żołądka. Gdy treść żołądkowa jest zbyt kwaśna lub działa drażniąco na dwunastnicę, zostają pobudzone pewne działania mechaniczne. Czasami niewłaściwe jest stężenie soli i wtedy dwunastnica daje sygnał: „zwolnij aż uda mi się skorygować tę sytuację”. Tłusty pokarm także opóźnia opróżnianie żołądka.

Ogólnie mówiąc, sole mineralne i oczywiście witaminy nie są trawione. Istnieje jednak wiele czynników, które wpływają na ich wchłanianie z jelita. Należą do nich spożyte pokarmy. Kawa i herbata zmniejszają wchłanianie soli wapniowych i żelazowych. Obecność kwasów fitynowego i szczawiowego w wielu warzywach powoduje powstanie nierozpuszczalnych soli wapniowych, co zmniejsza ich wchłanianie. Istnieje także mechanizm wewnętrzny, który kontroluje ilość wchłoniętych soli wapniowych i żelazowych. Jeśli stężenie jonów wapniowych i żelazowych we krwi jest duże, to wchłanianie istotnie się zmniejsza.

Żelazo jest kolejnym ważnym pierwiastkiem. Istnieją dwa rodzaje związków żelaza, np. glukonian i siarczan żelazawy, a także żelazo hemu, które występuje w mięsie. Żelazo hemu szybko się wchłania w pierwszej części jelita cienkiego. Z hemu wchłania się znacznie więcej jonów żelazawych niż z soli, które znajdują się w tabletkach wielowitaminowych lub pokarmie pochodzenia niezwierzęcego. Często przyczyną niedokrwistości z niedoboru żelaza jest niewystarczająca podaż żelaza hemu w diecie.