Czynność okrężnicy

okreznicaChoć okrężnicę oskarża się o wiele chorób, jej rola w procesie trawienia jest dosyć ograniczona w porównaniu z innymi odcinkami przewodu pokarmowego. Objętość płynów dostających się do przewodu pokarmowego ze śliną, wydzielinami żołądka i trzustki, żółcią i sokiem jelitowym wynosi prawie 7 l, a dobowa podaż płynu wchłania się zwrotnie w ostatnim odcinku jelita cienkiego. Tylko ok. 1,5 l przedostaje się przez zwieracz krętniczo-kątniczy i dostaje się do okrężnicy. Płyn ten ma formę rzadkiej papki.

W odzyskiwaniu tego płynu i ustalaniu równowagi między solą a wodą w organizmie czynnie uczestniczy pierwsza połowa okrężnicy. Tu znajdują się bakterie, tóre nie są chorobotwórcze, gdyż w warunkach prawidłowych konkurują z drobnoustrojami chorobotwórczymi i pomagają je zwalczać. Bakterie jelitowe dalej trawią różne pokarmy, które nie zostały wcześniej strawione. W tym odcinku przewodu pokarmowego z niestrawionej laktozy uwalnia się gaz. Bakterie są także odpowiedzialne za tworzenie witamin K i B12. Normalna dieta nie dostarcza bowiem wystarczających ilości witaminy K. W wyniku działania bakterii tworzą się jednak potrzebne ilości tej witaminy.

Końcowe masy kałowe są głównie wodą, która stanowi ok. 3/4 wagi stolca. Pozostałą 1/4 tworzą substancje stałe. Objętość stolca zależy głównie od zawartości wypełniaczy w diecie. Osoby, które spożywają małe ilości wypełniaczy, zwykle mają niewielkie stolce i nierzadko kłopoty z ich wydaleniem, czyli zaparcia. Około 30 substancji stałych w stolcu stanowią martwe bakterie, dodając stolcom objętości.

Końcowym etapem trawienia jest wydalenie niestrawionych resztek wraz z martwymi bakteriami – defekacja. Mięśnie dolnego odcinka okrężnicy (esicy) słabo się kurczą, w miejscu połączenia z odbytnicą – ok. 20 cm od odbytu. W warunkach prawidłowych pomaga to opróżnić odbytnicę. Działania odruchowe mogą jednak spowodować wypełnienie odbytnicy. Dzieje się tak wtedy, gdy żołądek i jelito cienkie napełniają się natychmiast po spożyciu pokarmu.

Jest to powodowane przez odruch żołądkowo-okrężniczy. Nagły, silny ruch robaczkowy obejmuje ostatni odcinek okrężnicy. W miarę docierania do okrężnicy otwiera się połączenie między esicą a odbytnicą i masy kałowe przesuwają się do odbytu.

Rozciągnięcie ściany odbytu powoduje dobrze znaną chęć oddania stolca. Następnie złożony mechanizm powoduje zwolnienie zwieracza odbytu i następuje defekacja. U osób dorosłych ten ostatni etap znajduje się pod kontrolą świadomości. Natomiast u małych dzieci z nie wykształconymi w pełni drogami nerwowymi oraz u ludzi z porażeniami rdzenia kręgowego kontrola ta nie istnieje.

Z powyższego wywodu jasno widać, jakie są przyczyny chorób spowodowanych zaburzeniami trawienia. Większość ludzi, którzy odżywiają się prawidłowo i prowadzą zdrowy tryb życia nie ma żadnych kłopotów z przewodem pokarmowym, a jedzenie stanowi dla nich czystą przyjemność.